tajemnicebogow@wp.pl






Zobacz również:

Informacje wstępne
Przed Islamem
Arabski panteon
Magia i wróżby
Religia Poudnia
Mahomet
Islam

POŁUDNIOWOARABSKI PANTEON BOGÓW

Bogowie Charakterystyka
Amm (Stryj) częste w semickim nazewnictwie imię teoforyczne, główny bóg Katabanu. Nadawane przydomki wsazują na jego lunarny charakter, chociaż identyfikacja Amma jako bóstwa księżyca nie została całkowicie ustalona. Atrybutami tego boga były błyskawica i półksiężyc, a świętym zwierzęciem - byk.
Anbaj (Mówca) bóg mądrości i prawa, syn Amma i Asirat. Czczony w Katabanie bóg planety merkury. Prawdopodobnie był sędzią umarłych, być może też małżonkiem własnej emanacji Haukam, razem z nią zwany "ten od porządku i decyzji". Obydwa bóstwa wydają się personifikować dwa aspekty boga (być może Merkurego, jako gwiazdy porannej i wieczornej) porównywalne z Nabu-Merkurym, opiekunem losu i nauki, rzecznikiem bóstw w religii asyryjsko-babilońskiej. W stolicy państwa Timnie, znajdowała się główna świątynia Anbaja.
Astar bóg planetarny, przypisany planecie Wenus, któa może pojawiać się w dwóch formach. Zajmował najwyższe miejsce w panteonie południowoarabskim. Był czczony i wymieniany na pierwszym miejsu we wszystkich państwach Arabii Szczęśliwej. Był bogiem płodności i irygacji opartej na deszczu, w przeciwieństwie do sztucznego nawodnienia. Jako Astar Szarikan (Wschodzący) miał pod opieką budowle i chronił je przed szkodami - uważano, że karał rabusiów penetrujących groby. Często kojarzony był z Hakbas, z któą prawdopodobnie tworzył boską parę. Jego świętym zwierzęciem była antylopa.
Haukam (Mądrość) bóstwo katabańskie, opiekunka Timny, emanacja Anbaja i być może jego żona. Jej kult sprawowano głównie w świątyni boga planety Merkury.
Ilmukah główny bóg Saby. W Maribie były mu poświęcone dwie świątynie, z któych jedna, zwana Awwam, była centralna (do niej odbywano pielgrzymki). Ilmukah dotychczas był identyfikowany jako bóg księżyca, na co wskazywały również symbolizujące go zwierzęta: byk i koziorożec oraz analogie z wierzeniami pozostałych państw południowoarabskich. Jednakże ostatnio pojawiły się wątpliwości co do tej hipotezy - ze względu na niektóre związane z nim motywy, jak głowa byka, winorośl oraz lwia skóra na ludzkiej postaci, które są atrybutami solarnymi i dionizyjskimi. Był on więc raczej bogiem słońca, męską hipostazą bogini Szams, czczonym jako drugorzędne bóstwo opiekuńcze i strażnik sabejskiej dynastii.
Nikrah bóg czczony w Ma'in jako uzdrowiciel i opiekun ludzi. Święty okręg jego sanktuarium w pobliżu dawnej stolicy tego regionu, wytyczony przez dziewięć kamieni granicznych z inskrypcjami, otaczających ze znacznej odległości wzgórze Darb as-Sabi, tworzył szczególnego rodzaju azyl. Przyjmowano tu umierających, kobiety w połogu lub po aborcji. Odwiedzający przychodzili zasięgnąć rady bóstwa i wspólnie z wyrocznią dokonywali pisemnego wyznania win, które uznali za przyczynę swojego nieszczęścia.
Sin narodowy bóg Hadramautu, czczony w świątyni w Szabwie. Łączono go z bóstwem księżyca, lecz pewne uwagi poczynione przez Teofrasta i Piliniusza, a także monety, na któych pojawia się jako orzeł (zwierzę solarne), określają go jako boga słońca, męskiego odpowiednika bogini Szams.
Szams (Słońce) narodowa bogini królestwa himjaryckiego. Miała swoją świątynię w mieście Walan (ob. Al-Misal). Była czczona również w Katabanie.
Wadd (Miłość) narodowy bóg Ma'in, pochodzenia północnoarabskiego. Jego identyfikacja jako boga księżyca jest niepewna. Ochronna formuła "Wadd'ab" ("Wadd jest ojcem"), ryta na budynkach lub pisana na amuletach, określa jego funkcję w panteonie. Dedykowany mu ołtarz został odkryty na greckicj wyspie Delos, a minejsko-grecka inskrypcja pochodzi z II wieku p.n.e. Wadd był też narodowym bóstwem Ausanu. Jego świątynia znajdowała się Numanie, na północny zachód od stolicy kraju, Miswaru. Symbolem Wadda była żmija.
Zat Himjam przydomek bogini słońca, pod którym była czczona w okresie starosabejskim. później pojawiały się inne charakterystyczne miana zaczynające się od Zat ("ta od"). Pod takimi określeniami kryły się różne cechy charakteru i formy objawiania się bogini, które mogły być również jej lokalnym wariantami, jak np. Zat Naszak (Ta od miasta Naszak). W okresie środkowosabejskim mówiono na nią również Szams. Pod imieniem Tanuf była również bóstwem opiekuńczym królewskiej dynastii i boginią państwową Himjaru. Obejmująca 27 linijek inskrypcja skalna, która okazała się najwcześniejszym świadectwem poetyckim tekstu z Półwyspu Arabskiego, jest hymnem do słońca, sławionego jako bogini gwarantująca deszcz i żywność oraz stróżek prawa. Utwór kończy się prośbą o pokój i wsparcie Tanuf, określanej jako bóstwo opiekuńcze.
Tabelę zaprojektowano w oparciu o Wielką Historię ŚwiataEducational Oxford, Poznań, 2005, t. IV s. 81-83

Powrót do: Arabia



Stronę zaprojektował Ladien. Wszystkie prawa zastrzeżone.
W razie pytań proszę o kontakt pod adresem e-mail: tajemnicebogow@wp.pl